Czy w trakcie restrukturyzacji można sprzedać majątek firmy (samochód, maszyny, nieruchomość) bez zgody wierzycieli?

W restrukturyzacji sprzedaż majątku jest możliwa, ale „bez zgody wierzycieli” nie zawsze znaczy „bez żadnej zgody”. Z perspektywy księgowego kluczowe są dwa filtry: jaki to tryb postępowania (układowe vs sanacyjne / zatwierdzenie układu) oraz czy dana sprzedaż jest czynnością w ramach zwykłego zarządu, czy przekracza zwykły zarząd (a to zwykle dotyczy maszyn kluczowych dla produkcji i nieruchomości).

W postępowaniach układowych oraz przy zatwierdzeniu układu co do zasady zarząd zostaje przy dłużniku, ale istotne rozporządzenia majątkiem często wymagają akceptacji nadzorcy (układu/sądowego) albo zgody organu postępowania, jeśli czynność wykracza poza bieżące, typowe funkcjonowanie firmy. Sprzedaż „zwykła” (np. rotacja floty, sprzedaż zbędnego sprzętu o marginalnym znaczeniu) bywa łatwiejsza do obrony, natomiast sprzedaż nieruchomości, głównych maszyn czy kluczowego samochodu operacyjnego zazwyczaj będzie traktowana jako decyzja strategiczna i wtedy działanie „po cichu” jest proszeniem się o spór (ryzyko podważenia, zarzuty działania na szkodę wierzycieli, utrata zaufania w głosowaniu nad układem).

W sanacji zakres ingerencji jest zwykle większy, bo zarząd może przejść na zarządcę, a sprzedaż składników majątku bywa narzędziem do uzdrowienia finansów (spłata najpilniejszych zobowiązań, finansowanie kapitału obrotowego, redukcja kosztów stałych). To nadal nie jest wolna amerykanka: transakcje dotyczące istotnych aktywów są prowadzone pod nadzorem i w określonym reżimie, a „zgoda wierzycieli” w sensie indywidualnym często nie jest wymagana, ale wymagana bywa zgoda/akceptacja w ramach samego postępowania.

Osobny temat to majątek obciążony zabezpieczeniami: hipoteka na nieruchomości, zastaw rejestrowy na maszynach, przewłaszczenie, leasing. Nawet jeśli formalnie da się sprzedać aktywo, ekonomicznie może to nie mieć sensu bez uzgodnienia z wierzycielem rzeczowym (np. bankiem) albo bez jasnego rozliczenia, czy i w jakiej kolejności środki ze sprzedaży mają iść na spłatę długu zabezpieczonego. W praktyce to te zabezpieczenia, a nie „wola wierzycieli układowych”, najczęściej blokują szybkie zbycie albo wymuszają warunki transakcji.

Jeśli patrzeć na to „liczbowo”, warto przed decyzją policzyć: wpływ jednorazowy (cena netto, VAT, koszty transakcyjne), wpływ na płynność w horyzoncie 3–6–12 miesięcy (utrata zdolności operacyjnej vs oszczędność kosztów), oraz wpływ na realność wykonania układu (czy sprzedaż zwiększa zdolność do spłat, czy tylko przesuwa problem). I równolegle ustalić ścieżkę akceptacji w postępowaniu z nadzorcą/zarządcą, żeby transakcja była „bezpieczna” procesowo i do obrony przed wierzycielami. To nie jest porada prawna.