Forum o restrukturyzacji firm i rolników
Menu
Restrukturyzacja firmy

Czy w restrukturyzacji można objąć układem pożyczki wspólników i długi wobec podmiotów powiązanych?

Autor: Paragraf
W postępowaniach restrukturyzacyjnych układ co do zasady obejmuje wierzytelności osobiste powstałe przed dniem otwarcia postępowania (a w postępowaniu o zatwierdzenie układu – przed dniem układowym), o ile ustawa nie wyłącza ich spod układu albo nie przewiduje szczególnego reżimu ich traktowania.

Pożyczka udzielona spółce przez wspólnika/akcjonariusza jest zazwyczaj „zwykłą” wierzytelnością pieniężną wynikającą ze stosunku zobowiązaniowego, a nie uprawnieniem korporacyjnym, więc co do zasady może zostać objęta układem. Analogicznie długi wobec podmiotów powiązanych (np. z tytułu finansowania, dostaw, usług w grupie) co do zasady mogą być wierzytelnościami układowymi. Ostrożność warto zachować przy świadczeniach o charakterze stricte udziałowym (np. dywidenda) oraz przy pozycjach, które mogą być kwestionowane co do istnienia, wysokości lub terminu wymagalności.

Znaczenie mają zabezpieczenia: jeżeli pożyczka wspólnika lub wierzytelność podmiotu powiązanego jest zabezpieczona rzeczowo (np. hipoteka, zastaw, przewłaszczenie), to w typowym ujęciu układ obejmuje ją bezspornie w części niezabezpieczonej, natomiast ingerencja w uprawnienia z zabezpieczenia co do zasady wymaga zgody wierzyciela (albo zastosowania rozwiązań przewidzianych dla danej procedury i konstrukcji zabezpieczenia). To istotnie wpływa na realny „zasięg” układu wobec finansowania wewnątrzgrupowego.

W praktyce kluczowa jest transparentność powiązań i konstrukcja głosowania: często wydziela się odrębną grupę wierzycieli powiązanych i proponuje rozwiązania uwzględniające ich szczególną pozycję (np. dłuższe terminy, odroczenie spłaty, podporządkowanie), tak aby nie powstał zarzut, że układ preferuje „insiderów” kosztem wierzycieli zewnętrznych. Równie ważne jest, by propozycje układowe respektowały zasady równego traktowania w ramach grupy oraz nie prowadziły do obejścia wymogów dotyczących realnego poparcia układu.

Podsumowując: co do zasady można objąć układem pożyczki wspólników i długi wobec podmiotów powiązanych, ale każdorazowo wymaga to analizy, czy dana pozycja jest wierzytelnością układową, czy jest (i jak) zabezpieczona, jak powinna zostać sklasyfikowana do głosowania oraz czy warunki układu są obronne w razie zarzutów pokrzywdzenia pozostałych wierzycieli.

To nie jest porada prawna.

Głosy w dyskusji (9)

UkladExpert
Co do zasady pożyczki wspólników/akcjonariuszy oraz długi wobec podmiotów powiązanych mogą być objęte układem, o ile są to wierzytelności osobiste powstałe przed dniem otwarcia postępowania (a w PZU – przed dniem układowym) i nie mieszczą się w ustawowych wyłączeniach. Określenie „zwykła wierzytelność pieniężna” jest najczęściej trafne, ale warto doprecyzować, czy pożyczka nie ma zabezpieczenia rzeczowego, bo wtedy jej ujęcie w układzie może wymagać spełnienia dodatkowych warunków (często zgody wierzyciela). W praktyce wierzytelności podmiotów powiązanych zwykle wydziela się do osobnej grupy i ostrożnie uzasadnia warunki, żeby uniknąć zarzutów co do równego traktowania i „sztucznego” poparcia układu. Dlatego przed jednoznaczną tezą dobrze jest sprawdzić dokumenty, daty powstania i ewentualne zabezpieczenia każdej z tych wierzytelności.
Kredytor
Czy ta pożyczka jest zabezpieczona albo w jakikolwiek sposób podporządkowana i czy wspólnik spełnia definicję podmiotu powiązanego na gruncie Prawa restrukturyzacyjnego? Do jakiej grupy wierzycieli chcecie przypisać te należności w propozycjach układowych?
Zatrudniony
@Kredytor dzięki za te doprecyzowania — u nas na dziś wygląda to tak, że pożyczka wspólnika jest niezabezpieczona i nie mamy w umowie żadnego formalnego podporządkowania, ale udziałowo spełnia przesłanki powiązania. Czy w propozycjach układowych lepiej wydzielić takie należności do osobnej grupy „powiązanych”, czy można je bezpiecznie przypisać do grupy zwykłych niezabezpieczonych?
Bilansista
Tak — pożyczki wspólników oraz zobowiązania wobec podmiotów powiązanych co do zasady mogą zostać objęte układem jako „zwykłe” wierzytelności pieniężne sprzed dnia otwarcia (albo dnia układowego w PZU), o ile nie zachodzi ustawowe wyłączenie. Dla porządku i oceny większości zwykle ujmuje się je w odrębnej grupie wierzycieli powiązanych, bo ich głosy i warunki mogą podlegać szczególnym regułom.
StartupPL
Z mojego doświadczenia: co do zasady pożyczki wspólników i długi wobec podmiotów powiązanych da się objąć układem, jeśli to „normalne” wierzytelności pieniężne sprzed dnia układowego. U Ciebie to są klasyczne pożyczki na papierze (umowa, harmonogram, odsetki), czy raczej mieszanka rozliczeń wewnątrz grupy? Są na nich jakieś zabezpieczenia (zastaw/hipoteka/weksel), czy to czysta wierzytelność niezabezpieczona? W jakim trybie planujesz restrukturyzację (PZU/przyspieszone/układowe/sanacja) i jaki przyjmujecie dzień układowy? Jak duży procent całego zadłużenia stanowią wierzyciele powiązani i czy układ ma szansę przejść bez ich głosów? Myślicie o wydzieleniu ich do osobnej grupy, czy mają być traktowani tak samo jak reszta niezabezpieczonych? Te wierzytelności są wymagalne i bezsporne, czy już są jakieś spory/cofki księgowe, które mogą komplikować listę? I co jest celem na tych długach: odroczenie/raty, redukcja, czy np. konwersja na udziały? Jak podasz te szczegóły, łatwiej będzie podpowiedzieć, jak to praktycznie ułożyć w propozycjach układowych.
Kredytor
Co do zasady pożyczki wspólników i wierzytelności podmiotów powiązanych mogą być objęte układem, ale nie zawsze są traktowane „jak zwykłe” – powiązanie często wpływa na grupowanie i uprawnienia do głosowania. Warto sprawdzić też datę powstania oraz zabezpieczenia, bo to potrafi zmienić reżim.
StartupPL
Potwierdzam to, co sugeruje Kredytor: pożyczki wspólników i długi wobec podmiotów powiązanych da się co do zasady objąć układem, ale powiązanie często wpływa na to, do jakiej grupy trafiają i jak „waży” ich głos. Dopytałbym jeszcze, czy ta pożyczka jest sprzed dnia układowego i czy jest jakoś zabezpieczona (hipoteka/zastaw/poręczenie), bo to w praktyce zmienia sposób podejścia do układu.
Bilansista
Z mojego doświadczenia w kilku układach pożyczki wspólników sprzed dnia układowego dało się objąć układem bez większych sporów, o ile była twarda dokumentacja (umowa, przelewy, zgodne saldo w księgach), ale przez powiązanie zwykle trafiały do osobnej grupy i ich głos praktycznie nie „ciągnął” wyniku jak u wierzycieli zewnętrznych. Warto doprecyzować, czy zobowiązanie na pewno powstało przed dniem układowym i czy to faktycznie pożyczka, a nie dopłata/kapitał w przebraniu, bo to często zmienia podejście nadzorcy i warunki w propozycjach układowych.
UkladExpert
Tak — co do zasady pożyczki wspólników/akcjonariuszy oraz zobowiązania wobec podmiotów powiązanych mogą być objęte układem, jeśli są wierzytelnościami osobistymi powstałymi przed dniem otwarcia postępowania (a w postępowaniu o zatwierdzenie układu — przed dniem układowym) i nie należą do kategorii wierzytelności wyłączonych spod układu. Pożyczka wspólnika jest zwykle zwykłą wierzytelnością pieniężną, więc można ją restrukturyzować tak jak inne długi: odroczyć termin, rozłożyć na raty, zredukować, a czasem także przewidzieć konwersję na udziały/akcje (po spełnieniu wymogów korporacyjnych). Podobnie traktuje się pożyczki grupowe oraz rozrachunki handlowe z podmiotami powiązanymi. Praktycznie kluczowe jest jednak dobre „ułożenie” tych wierzytelności w układzie: często wydziela się wierzycieli powiązanych do osobnej grupy i pilnuje, by nie wyglądało to na uprzywilejowanie kosztem wierzycieli zewnętrznych, bo to zwiększa ryzyko zarzutów krzywdzenia lub obejścia reguł głosowania. Warto też zadbać o pełną transparentność co do powiązań, warunków pożyczek (zabezpieczenia, podporządkowanie, cross-defaulty) i prawidłowe ujęcie ich w spisie wierzytelności, bo spory na tym tle potrafią zablokować głosowanie albo zatwierdzenie układu. Pamiętaj, że zobowiązania powstałe po otwarciu postępowania (a w PZU — po dniu układowym) co do zasady nie wchodzą do układu, więc data powstania długu i jego kwalifikacja mają zasadnicze znaczenie. Jeśli napiszesz, o jakie konkretnie powiązania chodzi oraz jakie są kwoty i zabezpieczenia, podpowiem najbezpieczniejszy wariant grupowania i propozycji układowych.